Een van de grootste struikelblokken van de Nederlandse taal is het verwijswoordje ‘er’. Het wordt onder meer gebruikt in plaats van een zelfstandig naamwoord, al dan niet in combinatie met een telwoord (Ik heb drie boeken ⇨ Ik heb er drie) of een voorzetsel (Ik denk aan mijn werk ⇨ Ik denk eraan). Veel buitenlanders, zelfs de meest ervaren tolken, hebben de neiging om geen ‘er’ te gebruiken als ze een zelfstandig naamwoord weglaten: Ik heb drie, Ik ga mee akkoord. Dit is niet correct en het kan soms nét het verkeerde effect hebben.

Hoe erg is het eigenlijk als mensen ‘er’ vergeten? 

Er is een verschil in betekenis tussen Ik zal opletten (= Ik zal goed luisteren) en Ik zal erop letten (= Ik zal het in de gaten houden), Wij gaan voor (= Wij gaan eerst) en Wij gaan ervoor (= Wij gaan ons best doen), Wij staan achter (= Wij hebben minder punten) en Wij staan erachter (= Wij zijn het ermee eens). Met de opmerking Ik heb niets aan (= Ik ben naakt) in plaats van Ik heb er niets aan (= Ik kan het niet gebruiken) sla je de plank helemáál mis.

Het gebruik van ‘er’ in combinatie met een telwoord is overigens niet typisch Nederlands. Zo gebruiken ze in het Frans ‘en’ en in het Italiaans ‘ne’ als ze iets vervangen wat je kunt tellen. In die talen kun je ook een zelfstandig naamwoord vervangen dat met een voorzetsel wordt gecombineerd. Fransen en Italianen hebben dan ook minder moeite met ons woordje ‘er’.

Voor Nederlanderslevert het gebruik van ‘er’ nauwelijks problemen op. We zetten het zo nu en dan op de verkeerde plaats: Ik heb in de vakantie erover nagedacht i.p.v. Ik heb er in de vakantie over nagedacht. Ooktwijfelenwe soms of we een constructie met ‘er’ moeten gebruiken: Ik zal (ervoor) zorgen dat het morgen klaar is. Beide constructies zijn overigens correct. Voorzetselcombinatiesmet ‘er’ worden echter niet altijd correct geschreven. Het is Ik ga ervan uiten niet Ik ga ervanuit of Ik ga er vanuit.

Wil je als buitenlander Nederlands spreken als een Nederlander, dan zit er niets anders op dan de regels te leren en er flink mee te oefenen…

© Inge Bernards, 6 oktober 2012

Meer leren en oefenen? Dat kan met de Tolken Select cursus Zakelijk en sociaal Nederlands voor tolken en vertalers (42PE). Deze taalcursus is een professionele maatwerktraining voor het snel en effectief verbeteren van uw beroepsgerichte taalvaardigheid Nederlands.